Succesvol natuurinclusief boeren

Mede-eigenaar zijn van een boerderij en grip hebben op je eigen voedsel. Dat zijn vaak de drijfveren om samen met boeren een coöperatie te starten. Organisatieadviesbureau Frans Verouden deed onderzoek bij vier initiatieven naar succesvolle samenwerking tussen boeren, initiatiefnemers, omwonenden en de provincie. Hoe krijg je iets van de grond?

“Er zit zoveel kennis en competentie in de regio!” aldus Frans Verouden

Wij inwoners weten onze lokale voedselproducenten steeds beter te vinden. Weten waar je eten vandaan komt, of de dieren buiten kunnen rondscharrelen en eerlijke handel speelt een steeds grotere rol bij onze beslissingen.  Sommigen gaan daar nog een stap verder in en starten zelf een coöperatie. Frans, zelf betrokken bij het initiatief Landcoöperatie Dal van de Kleine Beerze, evalueerde vier projecten.

voedselpakket

Foto: Pixabay.com

Herenboeren Wilhelminapark

Volgens het concept van Herenboeren runnen 200 burgers gezamenlijk een boerderij. Een boer wordt in dienst genomen die de boerderij op een milieuvriendelijke manier beheert. De leden van de coöperatie delen de bedrijfskosten. In ruil daarvoor krijgen ze een deel  van de duurzaam verbouwde oogst terug, in de vorm van voedselpakketten. Coöperatie Herenboeren Wilhelminapark werd een feit toen 58 leden € 2000,- investeerden in de boerderij in Boxtel.

Tuinderij de Es

Deze zorgtuinderij heeft sinds  een paar jaar een nieuwe eigenaar die opvolging wilde garanderen.  Hij splitste de opbrengst van de exploitatie  van het vermogen, wat ondergebracht werd in een stichting. Zo blijft het bestaan van de 2,5 ha biologische gronden gegarandeerd. De leden, de zogenoemde portiehouders, leggen elk € 1000,- in en ontvangen daarbij divident in cash of natura.  Er zijn totaal 200 portiehouders nodig, de tuinderij heeft er al 140.

Snoertseplak

De directe leefomgeving van Snoertseplak zag een nieuwe megastal niet zitten. De Provincie stond open voor een alternatief. Inwoners en boeren gingen met elkaar in gesprek hoe een stal rendabel te maken en hier kwam het initiatief de Snoertseplak uit voort. Een terrein waar weidevarkens buiten lopen, met proeftuinen voor duurzame landbouw en waar zelfs rijst wordt verbouwd!

Landcoöperatie Dal van de Kleine Beerze

Zes boeren uit het stroomdal van de Kleine Beerze namen het initiatief. Particulieren kopen voor € 2.500,- een stuk grond waarmee zij lid worden van de coöperatie. De boeren pachten en beheren de grond op een milieuvriendelijke manier. Dit jaar wordt er al 80 ha aan grond gepacht, met zorg voor de bodem en omgeving.

Hoe begin ik een succesvolle coöperatie?

Het belangrijkste uitgangspunt dat Frans onderzocht was waarom de initiatiefnemers deden wat ze deden. Dat klinkt eenvoudig, maar is cruciaal. Een motivatie waar je je met hart en ziel voor inzet, straalt ook door in de organisatie. Het formuleren van je visie maakt dit ook helder voor anderen. Het trekt geïnteresseerden aan die niet vanuit hun portemonnee met oog op het rendement, maar vanuit hun hart investeren. Een klein initiatief kan op die manier veel impact hebben. Een aantal andere factoren zijn cruciaal over het starten van een goed werkende coöperatie:

  • Stel een businessplan op en een gefundeerd verdienmodel
  • Zorg dat je aansluit bij provinciale of gemeentelijke doelstellingen
  • Begin klein met het bouwen van je community. Als het aanslaat bij de vrienden van je vrienden, werkt het als een olievlek.
  • Wees een serieuze gesprekspartner en ga verbinding aan met partijen in de sector.

Wat kunnen we van elkaar leren?

“Initiatiefnemers kunnen veel van elkaar leren. Maar ook voor de gemeente en provincie is het zoeken naar een nieuwe rol in een tijd waarin de overheid juist steeds meer diensten terugtrekt”, zegt Frans. Waar burgerinitiatieven als paddenstoelen uit de grond schieten, is het voor de gemeentelijke en provinciale medewerkers van belang dat zij de ruimte kennen en bieden binnen de wet en regelgeving aan al deze experimenten. Het is van belang dat ze actief contact zoeken met deze projecten, zodat een win-winsituatie kan ontstaan.

Dutch Design Week 2017

Agri meets Design is voor de vijfde keer aanwezig op de Dutch Design Week. Tijdens de werksessie ‘Natuurinclusieve landbouw’ geeft Frans Verouden uitleg over de randvoorwaarden van succesvolle communities en licht zijn conclusies toe van zijn onderzoek naar de vier projecten. De inhoud van zijn voordracht kan worden bekeken in de presentatie Coöperatief Boeren. Ook is er een uitgebreidere versie met extra aantekeningen.

 

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *