VOER voor de voedseltransitie

Transitie, dat is het echt anders doen. Of zoals HAS-lector PJ Beers zegt: “Het gaat niet om doing things better, maar om doing better things.” Gebeurt het al, in ons voedselsysteem? Wat werkt, wat niet, wat kan de voedseltransitie versnellen? Daarover gaat het boek VOER. Schrijfsters Sandra en Youetta vertellen.

Iedereen moet meebewegen

Sandra: “Ik houd me al een tijd bezig met de voedseltransitie en vraag me steeds vaker af hoe we vaart kunnen maken. Alleen innovaties op de markt brengen helpt niet, de andere sectoren moeten meebewegen. Dat veranderingsproces vind ik reuze boeiend.”

Een groeiend aantal kritische consumenten kiest al meer voor duurzaam, koplopers zorgen voor een nieuw aanbod in de markt. De overheid kan meer doen, vindt ze: “De overheid zou producenten die écht kiezen voor een ander voedselsysteem kunnen ontlasten door regels aan te passen, duurzaamheid te stimuleren met omschakel- of innovatiesubsidies en door een actief beleid te voeren dat het huidige adagium ‘Nederland moet de wereld voeden’ loslaat. Ons landschap gaat naar de gallemiezen, we worden ziek en het geeft veel te veel milieuvervuiling.”

Maar het gaat wel langzaam…

“Ik ben ervan geschrokken hoe traag alle veranderingen nog gaan en hoeveel business as usual er nog is. Tijdens het schrijven stonden de kranten bol van nieuwe schandalen in de veeteelt, werd er een volgende prijzenoorlog in de supermarkt aangekondigd. Sommige helden die we in ons boek portretteren sjorren al tien jaar of langer aan het huidige voedselsysteem.

Tegelijk is er ook veel hoop en zien we bij partijen als de Rabobank of de HAS Hogeschool dat ook daar de verandering wordt ingezet. Er begint echt iets te kantelen. Maar ik ben er meer dan vroeger van overtuigd geraakt dat we echt oude gewoonten, gedachten en systemen moeten loslaten en nieuwe moeten toelaten.”

Het boek benoemt de groeiende trend van de korte keten. Maar we kunnen voorlopig toch niet zonder supermarkt? Blijven korte ketens niet een niche?

“De rol van de supermarkt in VOER is wat onderbelicht gebleven. Retailers zetten tot nu toe wel in op verduurzaming, maar nemen nog te kleine stapjes. Het hele voedselsysteem inclusief de machtsverhoudingen moet op de schop. Producenten moeten beter betaald krijgen. Daar zijn supermarkten nog niet toe bereid.

Korte ketens lijken een niche maar groeien de laatste jaren als kool. Een korte keten verandert wel principieel iets aan het voedselsysteem: het verbindt consumenten met producenten in de streek. Samen kunnen zij de macht in de sector eerlijker verdelen. We zullen zien hoe sterk die sector in de toekomst gaat worden.”

Wat was je belangrijkste inzicht tijdens het schrijven van dit boek?

Youetta: “De urgentie van een verandering is bij mij in volle hevigheid doorgedrongen. Ik zie nu beter hoe arm ons landschap wordt. Tegelijkertijd heb ik de rijkdom van de duurzame voedselproductie mogen proeven; veel producenten geven terecht aan dat hun product het beste reclamemiddel is. Veranderen is dan dus ook helemaal niet zo’n grote opgave in een vruchtbaar land als Nederland. Wel is ook gaande het project steeds duidelijker geworden dat een kleine aanpassing her en der niet volstaat. We moeten met zijn allen de schouders eronder zetten.”

Doe je zelf als consument dingen anders?

“Dat deden we al en blijven we doen: duurzaam eten, dus geen groenten van ver en weinig vooraf bewerkt voedsel. Heerlijk! Samen namen we ook een ‘portie’ (aandeel) in de Tuin de Es in Haaren, omdat ons duidelijk is geworden dat producenten samen met consumenten veel kunnen bereiken. Stel dat iedereen een deel van zijn geld investeert in duurzame landbouw in plaats van het op de bank te houden?”

Wie van de geïnterviewden inspireert je het meest?

Youetta: “Ik vond meesterkok Albert Kooy erg indrukwekkend; hij worstelt zo duidelijk met de vraag ‘hoe krijg ik zeggenschap zonder mijn principes te verloochenen?’. Tegelijkertijd zie ik dat zijn warenkennis een voorbeeld is voor koks in Nederland. En hij kookt lekker! Verder vond ik het verhaal van visser Barbara Geertsema indrukwekkend, omdat zij de visserij als onderdeel van de natuur en van ons Nederlands erfgoed zag. Daardoor zag ik hoe mooi het zou zijn als wij als Nederlanders weer kennis hebben en trots kunnen zijn op de hier geproduceerde landbouwproducten en de hier gevangen vis.”

Sandra van Kampen werkt al 10 jaar in het transitiemanagement, eerst vanuit Urgenda, nu vanuit haar eigen bedrijf. Youetta Visser is wetenschappelijk onderzoeksbegeleider, cabaretier en al jaren gepassioneerd voor duurzaamheid. VOER – vaart maken met de voedseltransitie kost 27,50 ISBN 978-6224-034-0 en is o.a. te bestellen bij de Groene Boekenshop.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *