Een nieuwe collega: Boudewijn Tooren

Hoe krijgen we duurzaam voedsel in de provincie Noord-Brabant verder uitgerold? Om het initiatief Herenboeren naar een hoger plan te tillen, is Boudewijn Tooren onlangs toegetreden tot het FoodUp!-team.

Landschapstechneut Boudewijn Tooren houdt van het landschap. En groen is gezond. Maar hoe krijg je die baten terugvertaald naar dat groen? Of zoals hij zegt: ‘Hoe zorg je dat die winst leidt tot extra groen in plaats van alleen maar een beetje schaamgroen?’

Boudewijn in het kippenhok. Foto: Marc Bolsius

Een medestander vond hij jaren geleden in Geert van der Veer, die het idee voor Herenboeren in zijn kop had. Geert vindt vooral dat het met de landbouw anders moet en is de missionaris van de twee. Boudewijn ziet een hersteld landschap en gelukkiger mensen en wil gewoon lokaal boerderijen bouwen. Een goed team.

Wat is een Herenboerderij ook alweer?

Een Herenboerderij is een klein, gemengd agrarisch bedrijf. Tweehonderd huishoudens met samen vijfhonderd monden worden lid. Zij betalen eenmalig een inleg van tweeduizend euro en een wekelijks lidmaatschap van ongeveer een tientje per mond. Van het inleggeld wordt de boerderij opgericht en een boer in dienst genomen. Van de contributie wordt de exploitatie gedekt. Een Herenboerderij is dus een soeverein bedrijf zonder vreemd vermogen in de exploitatie. Wekelijks halen de leden groente, fruit, eieren en vlees van hun eigen boerderij. Er wordt natuurinclusief geboerd.

Wilhelminapark stoomt vooruit

Geert en Boudewijn werkten met andere kartrekkers hun plannen vanaf 2012 verder uit. In 2016 opende Herenboeren Wilhelminapark haar deuren. Dat ging relatief snel, na drie jaar denken was het praktische gedeelte binnen een jaar gepiept. De burgerboeren hadden de wind mee: er was grond beschikbaar. De Marggraff-stichting zocht een duurzame bestemming voor het Wilhelminapark en had bij Geert aangeklopt.

Boer Geert voert de varkens, foto: Ivar Pel

Inmiddels is de coöperatie Herenboeren Wilhelminapark opgericht, pacht zij twintig hectare grond en gaat het vierde teeltjaar van start. Er wordt ook volop geëxperimenteerd, met telen in zelfgebouwde tunnelkassen en de aanplant van landschapselementen voor de natuur, bodem, dier en mens. De landschapselementen zijn weer onderdeel van het bedrijf; leveren een bijdrage aan bodem, waterhuishouding, biodiversiteit en balans. En ze leveren producten die we kunnen eten of gebruiken.

De Herenboeren zoeken ook manieren om de kringloop lokaal verder te sluiten – van een keten naar een kring, maar dat is lastig. Boudewijn: ‘Appels komen in één maand van de boom. Wil je die langer eten dan moet je ze in een speciale koelcel bewaren. En groenteafval dat je thuis composteert mag niet meer terug naar de boerderij.’ Dankzij een Green Deal mag Herenboeren Wilhelminapark gelukkig wel een paar jaar experimenteren. Daar waar het concept botst met de wet- en regelgeving, wordt met partners vanuit de overheden en de HAS gekeken naar alternatieven of aanpassing van deze regelgeving.

Nieuwe initiatieven hebben duwtje nodig

Minder voortvarend volgen andere Herenboeren in Nederland en Brabant, terwijl de animo er wel is, ziet Boudewijn. De landelijke stichting Herenboeren Nederland helpt nieuwe initiatieven op weg. ‘In 2018 dachten we al twee nieuwe boerderijen te kunnen openen, maar het loopt anders. Het is te nieuw.’ Struikelblokken zijn de weerstand van omwonenden (‘die schrikken van duizend kippen’) en de moeite die het kost om grond te vinden.

In Brabant zijn inmiddels wel drie locaties kansrijk: Tilburg, Helmond en Breda. Ze hebben allemaal al een stichting opgericht, dat moeten dit of volgend jaar nog coöperaties met leden worden. Daarnaast komen initiatieven op in Oss, Leende (Gezond Dorp) en Roosendaal.

FoodUp! is koploper

Boudewijn gaat nu binnen FoodUp! Brabant aan de slag om Herenboeren in Brabant op te schalen. ‘FoodUp! Brabant is koploper op het gebied van voedseltransitie en is daardoor een goede partner. Herenboeren was een van de maanden tijdens We Are Food. We hebben toen gezegd: We gunnen het elke Brabander om binnen een half uur van zijn Herenboerderij te wonen. FoodUp! wil helpen om dit op te schalen.’

Opschalen, dat deed Boudewijn al vanuit Herenboeren Nederland, maar het helpt om regelmatig vanuit het provinciehuis te werken. ‘Als ik er zit dan heb je gesprekken, en die kunnen weer leiden tot beweging. En ik kan aan de slag met mijn vragen. Zijn we natuur of landbouw? Wat gebeurt er juridisch als de landbouw het landschap in stand houdt? Ik vroeg de NVWA eens hoeveel moestuinen ze controleren. Geen, want die produceren niet voor de markt, was het antwoord. Maar dat doen wij ook helemaal niet! Ik vind dat interessante denkoefeningen.’

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

  1. John Heesakkers

    Kunnen we eens een gesprek hebben? Ik ben in transitie van melkveebedrijf naar agroforestry boerderij. Sinds 8 jaar bio. Ben op zoek naar duurzaam verdienmodel.