Gangbaar met een stapje extra

Gangbaar is gangbaar, en bio is bio, denk je misschien. Maar er zit een wereld tussen. In het project Schoon Water zetten gangbare boeren er een stapje extra bij.

In Klundert teelt Jaap de Lint op de gangbare manier aardappelen, uien en knolselderij. Jaap is één van de deelnemers in het project Schoon Water. Doel van het project: de emissie van gewasbeschermingsmiddelen verlagen voor schoner water en een beter milieu.

“Je moet er ook de lol van inzien, het is ook wel een beetje een wedstrijd!”

Schoon Water Demo.

Dat doel kan op verschillende manieren worden bereikt. Voor de hand ligt het gebruik van groenere middelen, die alleen de plaag (en niet de nuttige insecten) bestrijden. Maar je kunt ook denken aan spuittechnieken die preciezer zijn, of het kiezen van het juiste moment om te spuiten. Dat laatste gebeurt aan de hand van computerprogramma’s. “Dat is werken op het scherpst van de snede, maar door op het juiste moment te spuiten, spaar je zo één of twee bespuitingen uit. En je voorkomt ook dat je naar zwaardere middelen moet grijpen.”

“Als iemand wat voorzichtig is maar ziet dat het werkt, dan motiveer je elkaar ook.”

Praktisch en vrijwillig

Het project is praktisch ingestoken, vertelt Jaap. Telers zoeken samen naar oplossingen. Een paar keer in het seizoen is er een veldbijeenkomst, begeleid door CLM en adviesbureau Delphy. De actualiteiten worden doorgenomen: welke ziekten zijn er en welke maatregelen kun je nemen? Samen brainstormen maakt het leerzaam en leuk, maar je mag wel je eigen keuzes maken en dat is fijn. “Minder milieubelastende middelen zijn soms twee tot wel tien keer duurder dan gangbare. Soms wil je toch voor je portemonnee kiezen, want de rekeningen moeten ook worden betaald. En als een plaag uit de hand dreigt te lopen is het fijn dat je gangbare middelen achter de hand hebt.”

Wedstrijdje

Deelname is dan wel vrijwillig, de resultaten van het aantal en soort bespuitingen – de milieubelasting – worden wel bijgehouden. “Je hoort waarom iemand een bepaalde keuze maakt, en je kunt vervolgens resultaten vergelijken. Als iemand wat voorzichtig is maar ziet dat het werkt, dan motiveer je elkaar ook. Je moet er ook de lol van inzien, het is ook wel een beetje een wedstrijd!”

Leren van elkaar tijdens bijeenkomst Schoon Water.

Het hoort ook bij het ondernemen, vindt Jaap: zoeken naar de beste manier. Uiteindelijk is het een optelsom: winst voor het milieu, en hopelijk ook lagere kosten. Als boer heb je immers ook niets aan een middel dat direct uitspoelt. Zelf kocht hij net een nieuwe, effectievere spuit. Die kostte 135.000 euro, 50.000 euro meer dan een standaard-spuitmachine. Jaap hoopt er zeker 10 procent middelen mee te besparen – gewasbeschermingsmiddelen kosten hem nu zo’n €50.000 per jaar. En dan is het gewoon een rekensom: het is beter voor het milieu, maar kun je het ook terugverdienen?

Ruimte nodig voor goede, betaalbare producten

Want de winst hoeft hij niet uit de markt te verwachten. “Supermarkten willen graag producten met minder residuen, maar dat zie je niet terug in de prijs. Het blijft een gangbaar product, en daar is niet altijd een plus op te zetten.”

“Iemand moet het ooit durven en ermee beginnen. Kleine stapjes worden dan een grote stap.”

Soms gebeurt het zelfs dat supermarkten de norm omlaag zetten als ze zien dat het met minder kan. Of ze gaan bepaalde middelen verbieden. Maar het is erg belangrijk dat de sector de ruimte krijgt, vindt hij, zodat boeren resistentie voor een middel kunnen voorkomen. En ook chemiebedrijven moeten gemotiveerd blijven om nieuwe middelen op de markt te blijven brengen. ”Want nieuwe middelen zijn altijd beter dan dat wat er was.”

Jaap is wel positief gestemd. Over de jaren heen zie je gewoon dat het groener, zuiniger en beter wordt. “Neem de bestrijding van de uienvlieg, dat gebeurt tegenwoordig met natuurlijke vijanden. Dat werkt fantastisch en ik ken bijna niemand die het nog chemisch doet. Maar iemand moet het ooit durven en ermee beginnen. Kleine stapjes worden dan een grote stap. Natuurlijk kan het altijd beter. Maar de hele wereld voeden met biologisch gaat niet lukken. Dus we hebben gangbare bedrijven nodig die op een nette manier goede, veilige en betaalbare producten maken.”

 


 

Schoon Water: heeft het ook echt effect?

Sinds de start van het project in 2000 doen steeds meer boeren mee aan Schoon Water (oranje lijn in de grafiek). Landelijk gezien is de milieubelasting voor grondwater sindsdien nagenoeg gelijk gebleven; in de projectgebieden van Schoon Water is de gemiddelde milieubelasting voor zowel grond- als oppervlaktewater juist sterk afgenomen.

Gemiddelde milieubelasting van grondwater en oppervlaktewater (mbp/ha) van de grondwaterbeschermingsgebieden van Schoon Water tussen 2000 en 2015.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.