Lector HAS over het gezonde én duurzame dieet

Een commissie van internationale deskundigen heeft onderzocht wat op basis van actuele wetenschappelijke kennis een gezond én duurzaam dieet is. We vroegen Annet Roodenburg, lector Voeding en gezondheid aan de HAS Hogeschool in Den Bosch, om een reactie.

De EAT-Lancet commissie koppelde in haar onderzoek gezond aan duurzaam omdat de huidige voedselsystemen wereldwijd een risico vormen voor mens en planeet. Er zijn 820 miljoen mensen ondervoed, een nog veel grote groep heeft last van chronische ziekten (diabetes type 2, hartproblemen, kanker) of sterft vroegtijdig door een ongezond voedingspatroon. Daarnaast zorgt de huidige voedselproductie voor problemen door de uitstoot van broeikasgas, stikstof en fosfor, verlies aan biodiversiteit, en het water- en landgebruik.

Minder suiker, vet, zuivel en vlees

Wat goed is voor onze gezondheid, is ook goed voor de planeet, zo blijkt. Het gezonde en duurzame dieet bevat volkorengranen, weinig aardappels, veel groente en fruit, een portie zuivel (melk, kaas), nauwelijks vlees, vis en eieren, meer bonen, een handje noten, veel minder suiker, plantaardige olie. Kort gezegd komt de conclusie neer op: minder suiker, minder verzadigd vet en zuivel, en vooral minder vlees eten.

Daarnaast moet de voedselproductie radicaal duurzamer. Daarvoor moet onder meer de verspilling teruggebracht, natuur en biodiversiteit beter beschermd en het kappen van bos voor landbouwgrond gestopt, aldus de onderzoekers.

Een goede aanpak, noem Roodenburg deze gecombineerde benadering van gezond en duurzaam. ‘Want daar zit de win-win in. Dat er nu internationaal consensus is over wat gezond en duurzaam is, is mooi.’

Schijf van Vijf

Het gezonde, duurzame dieet lijkt op onze Schijf van Vijf, constateert Roodenburg. ‘Maar dat is ook niet zo gek. Want het Nederlandse Voedingscentrum is bij het opstellen van de richtlijn ook uitgegaan van een gezond en duurzaam voedingspatroon, en daarnaast haalbaar voor Nederlandse consumenten. Kort samengevat is die richtlijn: eet gevarieerd, niet te veel en meer plantaardig.’

Peulvruchten

Vergeleken met de Schijf van Vijf pleiten de internationale onderzoekers voor iets meer peulvruchten en noten en iets minder zuivel. ‘Maar wij zijn niet meer gewend om peulvruchten te eten, eten het nauwelijks’, aldus Roodenburg. ‘Het Voedingscentrum is daarom voorzichtig geweest in de ophoging van de aanbevolen hoeveelheid, om realistisch te blijven. En bij zuivel geldt het omgekeerde. Dat zijn we zo gewend om te eten, dat ieder stapje terug een grote verandering zou zijn.’

Rol overheid

Overheden moeten de voorwaarde scheppen voor deze verandering, aldus de commissie van wetenschappers. Maar het vraagt ook samenwerking van alle partijen in het voedselsysteem: internationale organisaties, ngo’s, bedrijven, boeren, consumenten en wetenschappers. Ook zijn er bijvoorbeeld meer investeringen in gezondheidsvoorlichting en duurzaamheidsonderwijs nodig.

Over meer gezondheidsvoorlichting kan Roodenburg kort zijn: we weten zo langzamerhand wel wat gezond is. Nog meer voorlichting is wat dat betreft niet nodig. Wel een aanmoediging en hulp om meer volgens de Schijf van Vijf te gaan eten. En een andere voedselomgeving. Roodenburg: ‘Het is nu heel makkelijk om niet-duurzaam en ongezond te eten; dat is overal en uitgebreid beschikbaar.’

foto: Shirley de Jong (CC BY-NC 2.0)

Naast een groter aanbod gezond en duurzaam zijn ook maatregelen als het doorrekenen van een werkelijke kostprijs nodig. ‘Als het vleesschap in de supermarkt kleiner wordt en de producten duurder, zal dat ook de consumptie veranderen.’

Voedseltransitie in het onderwijs

De HAS zelf al wel bezig om studenten bewust te maken van het huidige voedselsysteem en de noodzaak van verandering. ‘We realiseren ons dat studenten de toekomst voor de voedselketen zijn. Het begint met begrijpen hoe ons voedselsysteem in elkaar zit. Daarnaast proberen we studenten te inspireren en stimuleren om creatieve oplossingen te ontwikkelen.’

Zelf is ze bijvoorbeeld betrokken bij een vak voor tweedejaars studenten tuin- en akkerbouw, Future Farming. ‘We stimuleren de studenten op een andere manier naar de sector te kijken, en ik laat ze bijvoorbeeld nadenken over wat ze zelf eten. Maar je ziet dat het lastig kan zijn om de businesscase rond te krijgen. Toch zijn er mooie voorbeelden, zoals het bedrijf Boon, opgericht door een oud-HAS-student. Het bedrijf wil mensen helpen om meer bonen te eten en verwerkt bonen in gemaksproducten. Die peulvruchten of bonen die we meer moeten gaan eten, zijn overigens heel goed in Nederland te telen.’

Het wetenschappelijke artikel: Food in the Anthropocene: the EAT–Lancet Commission on healthy diets from sustainable food systems

 

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.