De aanpak van voedselverspilling gaat altijd over de koelkast van de consument. Daar wordt veel verspild, en je kunt de verspilling goed meten. Maar er treden ook veel verliezen op aan de voorkant van de keten. Daar willen FoodUp! Brabant en ZLTO met Food Heroes iets aan doen.

Lees meer

“We weten niet precies hoe groot de verliezen in de eerste schakels van de keten zijn, maar ze zijn er. Oesterzwamvoetjes worden verwerkt in veevoer, het groen van prei blijft liggen op het land, vlees van geitenbokjes haalt het schap niet. Prima eetbaar, maar de producten voldoen niet aan de eisen van de supermarkt. Of de consument is niet gewend om ze te eten.”

Foto: Pixabay.com

Verdienmodel tweederangs producten nodig

Deze ‘tweederangs’ producten kosten de boer vaak geld, legt projectleider Marjon Krol van ZLTO uit. En dus willen boeren zo snel en efficiënt mogelijk eerste klasse-producten produceren. “De hele keten is daar op ingericht. Producenten zien dus vaak geen mogelijkheden voor een goede verwaarding van tweede klasse-producten of nevenstromen. Verliezen en verspilling tegengaan vraagt een omslag. En er moet een verdienmodel zijn: minder kosten of meer opbrengst. Anders gaat het niet werken.”

Europese Agri meets Design

Een complex probleem. Food Heroes kiest daarom voor de Agri meets Design-aanpak: agrarische vraagstukken worden gekoppeld aan de creatieve blik van ontwerpers. Tijdens de Dutch Design Week 2016 gingen al 5 Nederlandse koppels boer-ontwerper met hun eigen verspillingsvraag aan de slag.

Aan het project doen 12 partners uit 6 Noord-Europese landen mee. 3,5 jaar werken zij aan verspilling in de visserij, de dierlijke keten – het vraagstuk van de geitenbokjes en leghaantjes – en de plantaardige keten. Foodheroes richt zich vooral op deze laatste twee.

Appels met een rare vorm voldoen niet aan de eisen van de supermarkt. Foto: Pixabay.com

Op weg naar 15 innovatieve oplossingen

Nieuwe oogsttechnieken, nieuwe producten: Food Heroes moet uiteindelijk 15 innovatieve oplossingen opleveren. Voor dit jaar staan voornamelijk verschillende (internationale) co-creatiesessies op het programma. “Zo willen we eerst verkennen met welke vraagstukken we aan de slag willen: waar treden verliezen op en waarop kunnen we daadwerkelijk sturen? Die selectie gaan we daarna verder uitwerken.”

Mensen die interesse hebben kunnen zich melden bij Marjon (marjon.krol@zlto.nl).

Projectpartners zijn: (Nederland) provincie Noord-Brabant/FoodUp! Brabant, Dutch Design Foundation, In Ovo, Greenco Packing, (België) Innovatiesteunpunt, Flanders Food, Flanders DC, (Duitsland) Spessart Regional, Fachhochschule Fulda, (Frankrijk) AC3A, Laval Mayenne Technopole, Technopole Quimper Cornouailles, (United Kingdom) Lincoln University, (Ierland) Irish Fishery Agency, Clean Technology Centre.

Financiering: Stuurgroep Landbouw Innovatie Noord-Brabant, het Impulsgeldenprogramma van de provincie Noord-Brabant en de EU in het kader van het INTERREG Vb NWE (North West Europe) programma.

Sluiten

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *


  • Boeren over #hetezomeroogst die kleiner en onverkoopbaar is (met video)

    Door het warme, droge zomerweer zijn veel akker- en tuinbouwgewassen kleiner dan normaal. Drie boeren vertellen wat dat voor hen betekent: Hubert Visser (ijsbergsla), Frans Kuijpers (uien) en Sjako Kloosterman (peren). Met de actie #hetezomeroogst vragen we aandacht voor de dreigende voedselverspilling.

    De kroppen ijsbergsla van Hubert Visser zijn door de droogte niet allemaal even groot en zwaar. De lichtere, kleinere kroppen – net zo lekker, maar iets minder van formaat – dreigen op het land achter te gaan blijven omdat ze niet aan de eisen van de supermarkt voldoen. “Normaal kunnen we 90 procent oogsten, nu maar 60 tot 70 procent.”

     

    Uien onderploegen

    Ook de uien van Frans Kuijpers zijn veel kleiner gebleven. ”In plaats van 60 ton schat ik dat er nu zo’n 18 ton van een hectare gaat komen.” In de uien kleiner dan de minimale winkelmaat van 40 millimeter zit wel genoeg pit. “Het is nog maar de vraag of het de moeite waard is om de uien te oogsten.”

     

    Minder opbrengst

    De peren worden dit jaar ook niet zo dik als anders. “De kleine peren zullen dit jaar lastig te vermarkten zijn omdat er zoveel kleine peren zijn”, zegt perenteler Sjako Kloosterman. Supermarkten willen alleen de dikke peren. Ik schat dat ik 20 procent minder opbrengst heb.”

     

    #hetezomeroogst

    FoodUp! Brabant en ZLTO vinden dat deze tweedeklasseproducten gewoon een plek in het supermarktschap verdienen en niet op het land mogen achterblijven of weggegooid. Om de net zo lekkere, gezonde groente en fruit te redden van de ondergang, zijn ze de actie #hetezomeroogst gestart, in het kader van vermindering van voedselverspilling, binnen het project Food Heroes.

     

    Supermarkt past eisen tijdelijk aan

    Verschillende supermarktketen hebben inmiddels hun inkoopbeleid aangepast. Het AD van maandag 14 augustus schrijft dat doordat zoveel soorten wat anders gevormd zijn, Plus Supermarkt en Coop nu groenten en fruit gedogen die andere jaren afgekeurd zouden worden.

    “Wij hebben de specificaties iets aangepast, de vorm mag afwijken, daar waar het relevant is voor leveranciers en telers”, zegt Debbie Huisman, pr-manager van de Plus Supermarkt in die krant. “Het zijn voor Nederland echt extreme omstandigheden geweest. Waardoor het moeilijk is om aan onze reguliere specificaties te voldoen.’’

    De kans is echter klein dat dit blijvend is. “Als alles weer normaal is gaan de specificaties ook weer naar de normale standaard’’, aldus Huisman in het AD.

     

    Lees meer Sluiten

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

  • Appels derde pluk: smaak als unique selling point

    Ooit een echt rijpe appel recht van de boom geproefd? Als je dat eenmaal hebt gedaan, wil je niet meer anders. Zo vol smaak. Eind augustus kun je bij fruitteeltbedrijf De Stuifakker in Zevenbergschen Hoek Delfcorf komen plukken, later in het seizoen volgen nog drie of vier rassen.

    Het idee voor deze plukdagen kwam tot stand in samenwerking met beeldend kunstenaar Lobke Meekes. Binnen het project Food Heroes ontwikkelde Lobke samen met het echtpaar Juanita de Jonge en Arjan Lambregts van fruitteeltbedrijf De Stuifakker afgelopen jaar het appelconcept Plukgoed. Het wil uitgaan van de productkwaliteit en de waarde daarvan, en de producten niet louter vanuit de kwaliteitseisen van de retail benaderen. Juanita: “We liepen er als teler tegenaan dat we steeds minder van onze appels en peren konden afzetten door steeds strengere eisen van de retail aan hardheid, kleur en formaat. De marges voor de afmetingen werden bijvoorbeeld steeds kleiner, geen tien maar vijf millimeter bijvoorbeeld.”

    Lekkerste appels

    Appels worden in drie ronden geplukt, met steeds een week of twee ertussen. De eerste twee rondes gaan direct de koelcel in. Daar wordt de rijping stopgezet door de luchtsamenstelling iets te veranderen, om ze vervolgens enkele maanden tot bijna een jaar te kunnen bewaren.

    De appels die dan nog aan de boom hangen en daar afrijpen zijn minder geschikt om lang te bewaren. “Je moet ze direct af kunnen zetten”, zegt Juanita de Jonge van De Stuifakker, “en dat lukt niet altijd. Terwijl dit eigenlijk de lekkerste appels zijn, de appels die helemaal aan de boom zijn afgerijpt. Die laatste, derde pluk werd alleen beoordeeld op wat er niet was – de hardheid, de perfecte kleur – maar niet op wat er extra was, de bijzonder lekkere smaak.”

    Plukdag

    Dus komen er dit jaar speciale plukdagen om deze bijzonder lekkere appels van verschillende rassen te oogsten en consumenten zo met deze smaak kennis te laten maken. Eind augustus is de eerste appel aan de beurt, de Delcorf. Na een rondleiding, waarin wordt verteld over het bedrijf, hoe je plukt en waar je op moet letten, mag je zelf appels plukken. In de weken erna volgen, met tussenpozen, plukdagen voor de Elstar, Golden Delicious, Jonagold en – afhankelijk van hoe mooi de nazomer wordt – de Braeburn (volg hun Facebookpagina voor de laatste informatie en data).

    (tekst loopt verder onder foto)

    Delcorf

    Test

    De kunstenares en teler hebben in het kader van Plukgoed consumenten zelf ook al eens appels laten beoordelen van verschillende afmetingen en vormen. Eerst op uiterlijk, dan op smaak. De meeste proevers waren verrast over de goede smaak. Grotere appels bleken bijvoorbeeld helemaal niet melig, zoals ze hadden verwacht. “Dat gaf ons als teler ook meer inzicht in hoe consumenten naar ons product kijken.”

    Het gaat om de smaak

    Juanita is dan ook zeer te spreken over de actie #hetezomeroogst van Food Heroes (FoodUp Brabant i.s.m. ZLTO) om groente en fruit niet aan de standaard voldoen toch gewoon in de supermarkt te krijgen. “We krijgen vaak te horen: de consument wil dit soort strenge eisen. Maar als consumenten een keuze hebben, ligt het anders. Uiteindelijk zeggen die toch ook: het gaat om de smaak.” We moeten niet vergeten dat het om een natuurproduct gaat, wil ze maar zeggen. En eigenlijk ook een seizoensproduct. Alleen zijn we door bewaartechnieken, internationale handel en steeds strengere eisen gewend geraakt dat appels jaarrond in de schappen liggen en appels van hetzelfde ras er altijd hetzelfde uitzien.

    Blik van buitenaf

    Over de waarde van Plukgoed voor haar bedrijf zegt Juanita: “Door met een buitenstaander naar je bedrijf te kijken, kun je een bredere visie op je bedrijf ontwikkelen. Zo’n blik van buitenaf kan je ogen helpen openen.” Lobke gaat ook meehelpen op de Plukdagen, vertelt Juanita. “Ik weet nog niet wat ze precies gaat doen, maar ze gaat er wel haar eigen draai aan geven, aan hoe je mensen meeneemt op je bedrijf.”

     

    Lees meer Sluiten

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

  • Actie #hetezomeroogst om zomerse buitenbeentjes te redden van verspilling

    Boeren die door droogte en hitte blijven zitten met hun oogst doordat hun producten net niet aan de cosmetische standaard van supermarkten voldoen. Dat moet verleden tijd worden. Met de actie #hetezomeroogst vraagt Food Heroes daar aandacht voor. Zo zijn er dit weekend net te kleine peren te koop in enkele Brabantse supermarkten.

    Lees ook de update van 17 augustus met video’s

    Smakelijke aardbeien en bramen die niet meer geplukt worden omdat ze niks opleveren; schuren vol uien die waardeloos dreigen te worden; een pruimenoogst die via Marktplaats gratis wordt aangeboden omdat ze net te klein zijn; snacktomaatjes met een deukje of rimpeltje die, onder meer in Someren, gratis worden weggegeven. Wie een beetje het nieuws volgt, kan het niet zijn ontgaan.

    Droogte en hitte

    De droogte en hitte maken het pijnlijk duidelijk hoe de standaard cosmetische eisen van supermarkten aan groente en fruit kunnen knellen. Met als gevolg een veel lagere prijs voor telers of zelfs verspilling van goede producten waar hard voor is gewerkt.

    Tegen voedselverspilling

    Food Heroes (waarin FoodUp! Brabant en ZLTO samen werken aan minder voedselverspilling) is daarom nu de actie #hetezomeroogst gestart om aandacht te vragen voor dit probleem. Supermarkten mogen dan stellen dat hun consumenten deze prima producten niet willen kopen, uit bijvoorbeeld de verkopen via boerderijwinkels en onderzoek blijkt dat er wel degelijk een markt voor is.

    “Deze droogte en hitte zijn omstandigheden waar niemand iets aan kan doen. Sommige soorten groenten en fruit zien er nu iets anders uit. Zonde om te verspillen als de kwaliteit verder prima is. Daarom is het mooi dat de kleinere pruimen, peren en uien toch in de schappen van de supermarkt terechtkomen”, aldus Ellen Tenbült van FoodUp! Brabant.

    (tekst gaat verder onder afbeelding)

     

    De actie begint met de Jubileum-pruimen van Kees Hamelink uit Wemeldinge. Al snel volgen de uien van Frank Kuijpers en de Clapp’s Favourite handperen van Sjako Kloosterman uit Kapelle. En zo zijn er nog veel meer telers met mooie boerenproducten die het winkelschap momenteel niet halen, omdat ze niet voldoen aan de standaard cosmetische kwaliteitseisen.

    Doe mee

    Vanmiddag (8 augustus) start de verkoop van enkele buitenbeentje in de Agrimarkt in Goes en Vlissingen, daarna  volgen meer supermarkten in Zeeland en West-Brabant van Agrimarkt, Plus en Emté. Ook veel boerderijwinkels doen mee.

    Telers kunnen hun aanbod melden op de Facebookpagina @HETEZOMEROOGST. Mark de Jong van ZLTO: “Daar geven we boeren die met deze actie mee willen doen een mooi podium voor hun producten.”

    Motie

    Op 14 juni nam de Tweede Kamer een motie aan om in de handelsnormen de cosmetische eisen te schrappen.

     

    Lees meer Sluiten

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

  • Schrijf je nu in voor de Food Heroes Awards

    Heb jij een topidee om voedselverspilling te verminderen? Dan ben je een Food Hero en kun je meedingen naar de Europese Food Heroes Awards!

    Met het Europese Food Heroes-programma willen Noordwest-Europese landen oplossingen vinden om voedselverspilling aan het begin van de keten aan te pakken. Boeren en telers werken daarvoor samen met designers, technologen en voedselprofessionals.

    Om de helden in de strijd tegen voedselverspilling een podium te geven organiseert Food Heroes nu de Food Heroes Awards. Iedereen die een oplossing heeft tegen voedselverspilling aan het begin van de keten kan zichzelf nomineren, van boeren en designers tot ondernemers, wetenschappers, studenten, NGO’s en individuen. De categorieën zijn ‘groente & fruit’, ‘vis’ en ‘vlees van mannelijke dieren’.

    Je kunt je tot 15 november 2018 inschrijven en dat kan gewoon in het Nederlands. De winnaars worden bekend gemaakt tijdens de CFIA Expo (expo voor fabrikanten in de voedselverwerkende sector) op 14 maart 2019 in Rennes (Frankrijk).

    Kijk voor meer informatie op foodheroesawards.eu>

    Lees meer Sluiten

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

  • Van minderwaardige reststroom naar hip festivalfood

    Iets lekkers maken van reststromen is één. Iets lekkers maken van reststromen voor een festival is een heel ander verhaal. Want hoe trek je de aandacht tussen al die andere hippe foodconcepten? Een uitstekende vraag om studenten van HAS Hogeschool mee aan het werk te zetten.

    Men neme kromme komkommers, uit de klauwen gegroeide zoete aardappelen en eindeloos lange rabarber en maakt er iets lekkers van. Toch?

    Was het maar zo simpel. Want de gemiddelde festivalbezoeker wordt bedolven door lekkere hapjes. Waar zitten ze überhaupt nog op te wachten?

    Verschillende doelgroepen

    Dat is precies waar de vraag van Food Heroes en festivalorganisator MOJO om draait. HAS-docente Boukje Derix-Bakema zette er 70 studenten Food Innovation & Design voor aan het werk. De precieze opdracht: maak voor de bezoekers van Lowlands, North Sea Jazz of Down The Rabbit Hole een festivalfoodconcept waarvan minimaal een derde bestaat uit reststromen.

    Dat zijn dus ook drie verschillende doelgroepen, benadrukt Boukje. “De bezoekers van North Sea Jazz hebben bijvoorbeeld vaak wat meer te besteden en zoeken iets met meer luxe. Bezoekers van Down The Rabbit Hole zijn juist wat avontuurlijker.”

    Het verhaal van de teler

    De opdracht begon met een bezoek van de drie telers. Voor studenten Food Innovation zijn reststromen niets nieuws, toch is zo’n bezoekje een eyeopener. “Het zet wat in beweging als een teler zelf vertelt hoe hij met bloed, zweet en tranen komkommers teelt en ze later in een enorme container weer weg moet gooien. Zeker voor food lovers als deze studenten is dat pijnlijk om te horen.”

    Een kloppend concept

    Inmiddels hebben de studenten hun opdracht afgerond. Boukje is tevreden. “Deze studenten zijn in staat heel vrij te denken en goed te kijken naar de vraag: waar is deze festivalganger naar op zoek? Ze verbinden haakjes aan elkaar – de bezoeker en de reststroom – en maken een kloppend totaalconcept dat de festivalganger ook begrijpt.”

    Een leuke draai of knipoog, en het nadeel wordt een kans. “Een mooi voorbeeld is de vegetarische döner van zoete aardappel. Zoete aardappels worden weggegooid omdat ze te groot zijn. Maar een grote zoete aardappel kun je wel goed aan zo’n döner-spit hangen. Een reststroom is dan niet langer een probleem, maar echt onderdeel van het totaalconcept.”

    Foto: studente Jet Kroot met de doner tatli patates.

    Lees meer Sluiten

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

  • De lekkerste appel, die wil je ook!

    De lekkerste appels komen direct rijp van de boom. Maar de consument krijgt ze niet te eten. Wat raar eigenlijk, vond beeldend kunstenaar Lobke Meekes. In het project Food Heroes van Agri meets Design onderzoekt ze hoe deze appel toch naar de markt kunnen.

     

    OOGSTappels

    Op De Stuifakker in Zevenbergschen Hoek telen Juanita en Arjan met hart en ziel 17 hectare appels. Die appels worden geplukt op het moment dat ze nét genoeg suikers hebben om verder te rijpen. Je kunt deze ‘eerste pluk’ appels heel lang bewaren. Precies zoals de supermarkt ze hebben wil.

    Ook de tweede pluk appels zijn bewaarappels. Maar de derde pluk appels zijn al rijp. Die zijn kwetsbaarder en worden snel te zacht voor de verkoop. De supermarkt neemt die niet af. Wanneer die appels in het winkelschap komen waar iedereen in kan ‘rommelen’, dan zien de appels er na een tijdje niet meer uit door alle butsen. Terwijl ze het aller-lekkerste zijn.

    Proberen begrijpen

    Lobke begreep er niks van. Vragen stellen dus, daar begon het mee. “We zijn zo gewend dat we altijd appels kunnen kopen. Pas als je de boer ontmoet ga je vragen stellen. Voor een appelteler is het allemaal normaal. Hij moet zo efficiënt mogelijk werken en houdt er uiteindelijk weinig aan over. Hij voelt niet veel ruimte om het anders te doen. Ik vond het gek: appels worden geplukt om te bewaren. En allemaal passen ze precies in je hand en hebben ze een mooie rode blos. Smaak speelt geen rol. Ik wil het omdraaien. Als mensen de derde pluk proeven, dan kan ik me niet voorstellen dat ze er niet enthousiast over zijn.”

    Consument kennis laten maken

    Lobke ontwikkelde een nieuw concept voor deze  appels waarbij het draait om de smaak. Ze wil consumenten kennis laten maken met het verhaal en de smaak achter de derde pluk-appel. Zodat die beseft: de lekkerste appels, die krijg ik nooit te eten. Maar ik wil ze wel!

    Op de Dutch Design Week kun je deze appels proeven en goede ideeën delen. Ondertussen onderzoekt een team van de HAS-minor Wereldwijde voedseldialoog hoe je de appel ook daadwerkelijk bij de consument kunt krijgen.

     

    Lees meer Sluiten

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *