Voedselbos ontwerpen in nieuwe cursus

Hoe ontwerp je een voedselbos? Dat is de vraag die centraal komt te staan in een nieuwe cursus van FoodUp! Brabant en de Brabantse Milieufederatie. De cursus is een vervolg op de succesvolle introductiecursus voedselbossen.

Ruim driehonderd voedselboswachters zijn er sinds 2015 door FoodUp! en BMF. Een evaluatie liet zien dat de oud-cursisten zich graag nog meer zouden willen verdiepen. Hoe leg je een voedselbos aan, hoe kun je er een businessplan van maken, hoe ga je om met bestemmingsplannen en bijvoorbeeld de Wet natuurbescherming, welke subsidies zijn beschikbaar? ‘We zijn toen met elkaar om tafel gegaan om te kijken wat we nog meer zouden kunnen doen’, vertelt John Vermeer. Hij is voor de BMF betrokken bij de opzet en organisatie van de ontwerpcursus voedselbossen.

cursus ontwerpen voedselbos john vermeer bmf foodup brabant

John Vermeer

Meer hectares voedselbos

Voor de komende jaren verwacht Vermeer dat er in Brabant zo’n duizend hectare voedselbos bij komt. Ten eerste door de plannen die nu ontwikkeling zijn. Daarnaast is bosaanplant onderdeel van de klimaatplannen, omdat het bijdraagt aan minder CO2-uitstoot. In Brabant zou er daardoor 10 tot 15 duizend hectare bos bij moeten komen. ‘Zelfs als maar een klein percentage daarvan voedselbos wordt, gaat dat om veel hectares’, aldus Vermeer. Verder stimuleert het Groen Ontwikkelfonds Brabant nieuwe initiatieven voor voedselproductie en nieuwe natuur. Een voedselbos is daar een voorbeeld van. Ook in het kader van stikstofbeperkende maatregelen rond natuurgebieden aanleg kan een voedselbos een optie kunnen zijn. Kortom: groei is zeker te verwachten.

voedselbossen john vermeer ontwerp foodup brabant

Plantgoed. Foto: John Vermeer

Het ontwerpen van een voedselbos

Maar daar moeten dus wel ontwerpen en uitgewerkte plannen voor komen – en mensen die dat kunnen doen. De vervolgcursus gaat daarom in op het opstellen van een plan van eisen, het globale en vervolgens gedetailleerde plan, en het uiteindelijke beplantingsplan. ‘Voor het plan van eisen ga je bijvoorbeeld met de boer of de buurtbewoners om tafel’, licht Vermeer toe. ‘In het vlekkenplan bepaal je de verschillende zones: waar komen de stilteplek, de paden of het grote donkere woud. Ook neem je zaken als een aanwezige dassenburcht of andere natuurwaarden erin mee. In het beplantingsplan leg je vast welke variëteiten en hoeveel je gaat planten. En dan stel je ook de bijbehorende begroting op. Je gaat dus leren hoe je zo’n ontwerp maakt en daarin de gelaagdheid en successie van het voedselbos toepast.’

voedselbos cursus ontwerpen foodup brabant bmf

Het begin van een voedselbos. Foto: John Vermeer

Kosten voedselbos

Globaal kost de aanleg van een hectare voedselbos 40 tot 50 duizend euro. Daarin zijn grondkosten niet meegerekend en wordt uitgegaan van inkoop van plantmateriaal (inclusief bijvoorbeeld de beschermhoezen tegen vraat als er veel reeën rondlopen) en, het laten maken van een ontwerp en aanplant door professionals. Deze arbeidskosten zijn al gauw goed voor de helft van het totaalbedrag. Maar het kan ook een stuk goedkoper, zegt Vermeer. ‘Sommige mensen kunnen heel goed zelf stekken of bomen enten. Daarnaast kun je ervoor kiezen niet alles in een keer aan te planten maar te faseren. Bijvoorbeeld door de aanplant van de kruidlaag later te doen. Dat gaat om heel veel plantjes van bijvoorbeeld daslook en hemelsleutel en is relatief duur. En voor aanplant kun je meestal wel vrijwilligers charteren. Verder zijn de kosten afhankelijk van het doel van het voedselbos. Wil je hoge voedselopbrengsten, dan moet je voor hoogproductieve soorten kiezen en ben je duurder uit.’

voedselbos cursus bmf foodup brabant ontwerpen

Voor voedselboswachters

Voor de ontwerpcursus is dus wel zeker voorkennis vereist. ‘We gaan hem dan ook in eerste instantie aanbieden aan degenen die onze introductiecursus hebben gevolgd. Daarvan weten wij dat ze voldoende bagage hebben voor deze vervolgcursus voedselbossen.’

De vervolgcursus is kort, krachtig en effectief en focust op Brabant. Start is gepland in april. Vermeer: ‘In de periode april-juni zijn er dan vier cursusdagen (op een vrijdag), op wisselende locaties in Brabant. In die vier dagen lopen we alle ontwerpfasen door.’ Om deelnemers voldoende individueel te kunnen begeleiden, is er een maximum van vijftien deelnemers per cursus. In februari volgt naar verwachting meer informatie en de mogelijkheid tot aanmelding.

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.