Weer vijf voedselbossen erbij in Brabant

Brabant krijgt er dit najaar weer vijf voedselbossen bij, totaal 7,3 hectare, met ieder een eigen signatuur. Daarbij komt aandacht voor de ontwikkeling van de bossen en voor communicatie. Dat is afgesproken in het koepelplan Voedselbossen. De komende maanden worden de plannen nader uitgewerkt en definitief gemaakt.

In het koepelplan is de aanleg van voedselbossen voorzien in Oirschot, Eersel, Loosbroek, Helvoirt en de Brabantse Wal. In Oirschot stelt de gemeente grond beschikbaar. Een buurtgroep wil er een voedselbos voor de buurt realiseren. Ook de gemeente Eersel stelt een hectare beschikbaar. Dat voedselbos krijgt een zorgfunctie. ‘Het bos ligt vlak bij een boer met een zorgtak, de Ruurhoeve, die het plan ook gaat trekken’, vertelt John Vermeer, als projectleider verbonden aan het koepelplan. ‘Hij maakt op zijn bedrijf bijvoorbeeld kaas. Door de noten uit het voedselbos in combinatie met agroforestry-rijenteelt kan hij zo bij wijze van spreken een eigen rambol gaan maken, zachte kaas met noten. Hij heeft ook al een boerderijwinkel.’

John Vermeer

Verwerking producten

In Loosbroek willen Dennis Hurkmans en Ezra Leeger van de Heische Hoeve een deel van de kersenboomgaard gaan omvormen tot voedselbos. Het bedrijf ligt deels aan de rand van Natuurgebied de Maashorst, deels in het natuurgebied. Bij de Heische Hoeve komt het accent te liggen op beleving en verwerking van producten, en een conferentiemogelijkheid.

Particulier voedselbos

Daarnaast zijn er twee particuliere grondbezitters, niet-agrariërs, die graag een voedselbos op hun terrein zien. In Helvoirt komt het voedselbos op landbouwgrond; op dit moment teelt een pachter er groene asperges. Op de Brabantse Wal gaan de initiatiefnemers kijken hoe het omzetten van landbouwgrond in natuur te combineren is met een voedselbos. ‘Een voedselbos heeft ook een hoge biodiversiteit, en je kunt er oogsten in de natuur. Mocht het hier bestemmingsplan-technisch toch niet lukken, dan zoeken we een alternatieve locatie’, vertelt John. Ook bij de andere locaties geldt dat, mocht er een kink in de kabel komen, een alternatief gezocht kan worden, dankzij het koepelplan.

Onderzoek en communicatie

Naast over het planten van bomen en struiken zijn in het koepelplan afspraken gemaakt over het volgen van de ontwikkeling van de voedselbossen en communicatie. John: ‘Studenten van de HAS gaan drie jaar meten hoe onder meer de doorwortelbaarheid en het bodemleven zich ontwikkelen, en hoe snel de opbouw van organische stof in de bodem verloopt. Eerder onderzoek, bijvoorbeeld van Van Hall Larenstein in Velp, heeft al laten zien dat de waterbergingscapaciteit van voedselbossen heel veel groter is dan van gewone landbouwgrond. Dat is een belangrijke bodemeigenschap, waar de Brabantse waterschappen graag in willen investeren. Na drie jaar worden de gegevens geanalyseerd en vergeleken met andere onderzoeken, om zo meer kennis over voedselbossen te ontwikkelen.’

Daarnaast wordt jaarlijks een grote bijeenkomst georganiseerd rond een thema, en komen er nieuwsbrieven om geïnteresseerden op de hoogte te houden van de ontwikkelingen.

‘FoodUp! hielp zaaien’

Dat het koepelplan van de grond is gekomen is mede te danken aan FoodUp! Brabant, vertelt John. ‘Eigenlijk kun je zeggen dat FoodUp! heeft helpen zaaien. FoodUp! heeft via steun aan de Brabantse Milieufederatie een belangrijke bijdrage geleverd aan kennisverspreiding en enthousiasme voor voedselbossen, onder meer door het mogelijk maken van bijeenkomsten en voedselboscursussen. Mede dankzij die inspanningen hebben we de handen voor het plan nu op elkaar gekregen.’

Plantgoed

Het koepelplan gaat zorg dragen voor de aankoop van plantgoed. ‘In een voedselbos wil je duurzame variëteiten die een mooie opbrengst geven. Aankoop daarvan kost iets meer. Daarnaast wil je jonge aanplant beschermen tegen vraat door bijvoorbeeld konijnen en herten. Bij elkaar ben je dan zo’n 20.000 euro kwijt’, vertelt John.

Daarnaast zijn er kosten voor ontwerp (5.000 euro) en het aanplanten zelf, die moeten de initiatiefnemers zelf dragen. Als je voor aanplant mensen moet inhuren kost dat ook nog eens 20.000 euro per hectare, weet John. Gelukkig is het vaak ook te realiseren met het organiseren van werkdagen met voor de vrijwilligers soep, broodjes en bier na afloop. ‘Bij de aanplant van het grootste voedselbos van Nederland, in Schijndel, zijn ook regelmatig groepen van vijftig, zestig vrijwilligers actief’, vertelt John.

Ontwerp

De komende maanden gaan de vijf initiatieven hun voedselbos ontwerpen en plannen opstellen voor de daadwerkelijke realisatie. Wat moet er bijvoorbeeld op het perceel worden gedaan voordat de bomen geplant kunnen worden? Naar verwachting kunnen dan in de winter de bomen en struiken de grond in.

Financiering

Het koepelplan wordt financieel mogelijk gemaakt door het Deltaplan Hoge Zandgronden, de provinciale regeling Ondernemen met natuur, Landbouw Innovatie Brabant (LIB), Stichting Voedselbos Nederland, en Brabantse waterschappen (De Dommel, Aa en Maas).

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.